"Toksyczni rodzice" - część 4 - podsumowanie

Czym naprawdę jest rodzina?

      Rodzina to nie tylko grupa osób pozostających w określonych wzajemnych relacjach. W ostatnich latach pokazano, że jest to system, grupa wzajemnie powiązanych z sobą ludzi, z których każdy oddziałuje silnie na pozostałych często w sposób ukryty. A więc rodzina to skomplikowana sieć miłości, zazdrości, dumy, zmartwień, radości, winy - nieustanne falowanie, przypływy i odpływy ludzkich emocji w najszerszej gamie. Emocje te pojawiają się nieoczekiwanie i są efektem rodzinnych postaw, sposobów wzajemnego postrzegania się i wzajemnych stosunków.

      System twojej rodziny był całym twoim światem kiedy byłeś dzieckiem. Podejmowałeś swoje dziecięce decyzje związane z twoim poczuciem tożsamości i sposobem zachowania się wobec innych opierając się na tym jak system rodzinny uczył cię widzieć świat.  Jeśli miałeś toksycznych rodziców to prawdopodobnie podejmowałeś decyzje w rodzaju: "Nie mogę nikomu ufać", "Nie jestem wart, aby się o mnie troszczono", "Nigdy niczego nie osiągnę". Są to decyzje, które muszą ulec zmianie. Pamiętaj, że twoi rodzice również mieli rodziców. Toksyczny system rodziny jest jak łańcuch pojazdów w karambolu na autostradzie - produkuje jedną spaczoną generację za drugą. System ten nie jest czymś co stworzyli twoi rodzice. Jest on rezultatem zakamuflowanych uczuć, zasad, interakcji i przekonań odziedziczonych po przodkach. Jeżeli chcesz zrozumieć gmatwaninę  i chaos systemu toksycznej rodziny powinieneś najpierw przeanalizować poglądy panujące w twojej rodzinie a szczególnie te, które determinują sposób w jaki rodzice współdziałają i postępują w stosunku do dzieci i to jakich typów zachowań od swoich dzieci oczekują. Jedna rodzina żyje w przekonaniu, że uczucia dziecka są bardzo ważne, a inna może uważać, że dziecko jest drugorzędnym członkiem rodziny. Takie przekonania wyznaczają nasze postawy, sądy i sposób postrzegania, one właśnie różnicują dobro i zło, one odróżniają zachowania poprawne od niepoprawnych. One też determinują nasze relacje z innymi, wartości moralne, wykształcenie, sferę seksualną, karierę zawodową, gusty, wartości etyczne, sferę finansową. Rozsądni i dojrzali rodzice będą brali pod uwagę uczucia i potrzeby wszystkich członków rodziny. Przekonania toksycznych rodziców na temat dzieci prawie zawsze uwidaczniają ich koncentrację na samych sobie i na zaspokajaniu swych potrzeb.

Czas na zmianę

      Aby poczuć się lepiej i zmienić swoje życie wcale nie musimy zdobyć się na przebaczenie. Jedną z najbardziej niebezpiecznych rzeczy związanych z przebaczeniem jest to, że hamuje ono zdolność uwolnienia powstrzymywanych, stłumionych emocji. W jaki bowiem sposób możesz wyrazić złość na rodzica, któremu już wybaczyłeś? Ktoś musi być odpowiedzialny, a zatem możesz wybaczyć rodzicom i dojść do tego, że jeszcze bardziej znienawidzisz samego siebie. 

      Emocjonalna niezależność nie oznacza, że musisz odcinać się od swoich rodziców. Polega
ona na tym, że możesz być częścią rodziny przy jednoczesnym istnieniu jako oddzielna jednostka. Oznacza to, że możesz być tym kim jesteś i pozwolić rodzicom być takimi jakimi są. Nie jest to zachętą do tego, aby nie szanować ludzkich uczuć, ale nie można pozwolić im na to, by się nie liczyli z tobą. Wszyscy musimy dążyć do równowagi między troszczeniem się o siebie a liczeniem się ze zdaniem innych.
      Nie defensywność to sposób reagowania którego należy się nauczyć, a opanowanie tej techniki nie przychodzi łatwo. Trzeba się jej uczyć i ćwiczyć. Jeżeli potrafisz być opanowanym, zachować spokój i nie popadasz w popłoch wówczas zachowujesz siłę. 
Kilka przykładów niedefensywnych odpowiedzi, które mogą pomóc w codziennych interakcjach:
- Ach rozumiem
- To interesujące
- Oczywiście masz prawo do własnego zdania
- Przykro mi, że się nie zgadzasz 
- Pozwól mi się nad tym zastanowić
- Przykro mi, że czujesz się dotknięty  (zdenerwowany, rozczarowany)
Należy przećwiczyć te niedefensywne odpowiedzi zanim zaczniesz je stosować. Robiąc to wyobraź sobie, że jesteś w pokoju razem z rodzicami którzy krytykują cię i oczerniają. Pamiętaj, że w momencie, gdy argumentujesz, przepraszasz, wyjaśniasz lub usiłujesz sprawić by zmienili zdanie w dużym stopniu tracisz swoją siłę. Kiedy poczujesz się pewniej w stosowaniu odpowiedzi niedefensywnych spróbuj je zastosować przy pierwszej okazji, gdy wyniknie jakieś nieporozumienie, ale nie z twoimi rodzicami. Dobrze jest sprawdzić jak one działają  w trakcie konfliktu z kimś z kim jesteś mniej związany emocjonalnie. Jak każdą umiejętność musisz ją ćwiczyć tak długo, aż stanie się ona twoją drugą naturą.  
      Własne zdanie to kolejna technika behawioralna nazywana wyrażaniem własnego zdania. Własne zdania definiują to co myślisz, w co wierzysz, co jest dla ciebie ważne, co jesteś gotowy zrobić, a czego nie. Zdania te mogą być uszeregowane według stopnia ważności poczynając od opinii na temat ostatnio obejrzanego filmu aż do zasadniczych przekonań dotyczących życia. Pamiętać należy o tym, że toksyczni rodzice są tak bardzo przyzwyczajeni do tego, iż rozwścieczają własne dzieci, że kiedy dzieci nie reagują złością oni sami popadają w złość. Pamiętaj jesteś dorosły i masz prawo się przeciwstawić, mieć własne zdanie, być sobą. Gdy sformułujesz własne twierdzenia na temat tego co czujesz i myślisz, kiedy ustalisz granice tego co jesteś, a czego nie jesteś skłonny zrobić - twoje stosunki z rodzicami będą musiały ulec zmianie.  

      Warto pamiętać jeszcze o tym, że musisz uwolnić się od odpowiedzialności za bolesne doznania twojego dzieciństwa i obarczyć odpowiedzialnością za nie kogo należy. Jeżeli rodzice wyrządzili ci krzywdę to fakt czy zrobili to niechcący, czy celowo jest bez znaczenia. Rodzice są odpowiedzialni zarówno za to co zrobili i za to czego nie zrobili.